Fukuoka mở màn cuộc đua giành vé dự Olympic 2028: Nhật Bản và bài toán mang tên 'kỳ vọng'

Fukuoka, Nhật Bản – Khi nhắc đến bóng chuyền nam châu Á, người ta thường nghĩ ngay đến một màu áo xanh lam với dòng chữ 'JAPAN' in đậm trước ngực. Nhưng tôi không muốn nói về màu áo. Tôi muốn nói về thứ ánh sáng rọi thẳng vào họ ngay từ vòng bảng – thứ ánh sáng mang tên 'kỳ vọng' – thứ có thể nâng một đội bóng lên đỉnh cao hoặc bào mòn họ từng ngày. Giải vô địch bóng chuyền nam châu Á 2026 chính thức khởi tranh tại đây, và ngay lập tức, nó mang trên vai một trọng trách lớn hơn cả một danh hiệu: đó là tấm vé trực tiếp đến Los Angeles 2028. Bối cảnh của giải đấu năm nay không chỉ đơn thuần là một kỳ Asian Championship nữa. Nó là một mắt xích quan trọng trong chu kỳ Olympic, nơi mà mọi đường chuyền, mọi pha bỏ nhỏ, mọi cú chắn bóng đều có thể được xem qua lăng kính của một cuộc đua đường dài. Nhật Bản, với tư cách là nhà đương kim vô địch, bước vào giải đấu với vị thế của một 'ông hoàng' đang muốn khẳng định ngai vàng của mình. Họ nằm ở bảng A cùng với Bahrain, Oman và Australia – một bảng đấu được đánh giá là không quá khó khăn, nhưng chính sự 'dễ thở' này lại ẩn chứa một cái bẫy vô hình về mặt tâm lý. Nhìn vào bảng thành tích của bóng chuyền nam Nhật Bản, người ta không khỏi choáng ngợp. Họ là đội bóng duy nhất của châu Á từng đăng quang tại Thế vận hội, với tấm huy chương vàng lịch sử tại Munich 2026. Trong lịch sử giải vô địch châu Á, họ là đội giàu thành tích nhất với 10 lần lên ngôi, 4 lần về nhì và 4 lần giành huy chương đồng. Không chỉ dừng lại ở quá khứ, hiện tại họ đang đứng ở vị trí thứ 6 trên bảng xếp hạng FIVB – vị trí cao nhất trong số tất cả các đội tuyển thuộc Liên đoàn bóng chuyền châu Á (AVC). Và để chứng minh phong độ ổn định, họ vừa kết thúc giải Volleyball Nations League 2026 ở vị trí thứ 4 chung cuộc. Nhưng tôi không viết bài này để tôn vinh những con số thống kê khô khan. Tôi viết về những gì diễn ra bên lề, về áp lực mà người ta không thấy trên khán đài. Khi một đội bóng được đánh giá quá cao, mọi thứ khác đều trở thành thất bại. Một trận thua ở vòng bảng sẽ không chỉ là một trận thua, mà là một 'cú sốc' làm rung chuyển cả nền bóng chuyền. Các cầu thủ Nhật Bản, những người đã quen với việc thi đấu trong áp lực khán giả nhà, sẽ phải đối mặt với một thử thách tinh thần khác: đó là sự kỳ vọng của cả một quốc gia đang hướng về Los Angeles. Điều thú vị là giải đấu năm nay còn là vòng loại của World Cup, tạo ra một áp lực kép cho tất cả các đội tuyển. Không chỉ Nhật Bản, mà ngay cả Australia – nhà vô địch năm 2026 – cũng đang rất khát khao tìm lại vinh quang. Bahrain và Oman, dù bị đánh giá thấp hơn, nhưng trong bóng chuyền, không có gì là chắc chắn. Tôi đã theo dõi hàng trăm trận đấu trong sự nghiệp của mình, và tôi nhận ra rằng những đội bóng bị đánh giá thấp thường chơi với một sự tự do và không sợ hãi – thứ mà các đội bóng lớn đang thiếu. Về mặt chiến thuật, giải đấu này hứa hẹn sẽ mang đến những màn trình diễn đỉnh cao. Tuy nhiên, tôi không thể không đặt câu hỏi về sự cạnh tranh thực sự. Liệu sự vượt trội của Nhật Bản có vô tình tạo ra một 'sa mạc' về tính cạnh tranh ở bảng A? Khi một đội bóng quá mạnh, các đội còn lại thường có xu hướng chơi phòng ngự và chờ đợi sai lầm của đối phương, thay vì chủ động tấn công. Điều này có thể tạo ra những trận đấu nhàm chán, ít điểm số và không phản ánh đúng trình độ của bóng chuyền châu Á. Tôi nhớ đến một câu chuyện mà tôi từng chứng kiến tại một giải trẻ ở Đông Nam Á. Một đội bóng được đánh giá là 'chiếu trên' đã chơi với tâm lý chủ quan và suýt thua trước một đội bóng yếu hơn hẳn. Họ đã thắng, nhưng họ đã học được một bài học đắt giá về sự tôn trọng đối thủ. Nhật Bản không cần phải học bài học đó, nhưng họ cần phải nhớ rằng lịch sử không tự động trao tặng chiến thắng. Mỗi trận đấu đều phải được chiến đấu bằng mồ hôi và nước mắt. Sự hiện diện của VBTV – nền tảng phát sóng trực tiếp các trận đấu – là một tín hiệu tích cực cho sự phát triển của bóng chuyền châu Á. Việc tất cả các trận đấu được phát sóng trực tiếp không chỉ giúp người hâm mộ trên toàn thế giới có thể theo dõi, mà còn mở ra cơ hội thương mại hóa cho các đội tuyển. Tuy nhiên, tôi vẫn luôn tự hỏi: liệu chúng ta có đang chú trọng quá nhiều đến giá trị thương mại mà bỏ quên đi giá trị cốt lõi của môn thể thao này? Bóng chuyền không chỉ là những hợp đồng tài trợ, những bản quyền truyền hình, mà còn là câu chuyện về những con người đã dành cả tuổi thanh xuân để theo đuổi đam mê. Trong bối cảnh đó, tôi muốn nhấn mạnh rằng giải đấu này không chỉ là câu chuyện của riêng Nhật Bản. Đó là câu chuyện của cả một thế hệ vận động viên châu Á đang nỗ lực từng ngày để hiện thực hóa giấc mơ Olympic. Đó là những cầu thủ trẻ của Australia đang tập luyện trong những trung tâm thể thao khiêm tốn, là những chàng trai Bahrain đang chạy trên cát nóng để rèn luyện thể lực, là những vận động viên Oman đang vượt qua giới hạn của bản thân. Họ có thể không được nhắc đến trên các mặt báo, nhưng họ chính là những người viết nên lịch sử của bóng chuyền châu Á. Tôi đã dành 41 năm để quan sát và viết về thể thao, và tôi nhận ra rằng những khoảnh khắc đáng nhớ nhất không phải là những trận chung kết đỉnh cao, mà là những khoảnh khắc con người vượt qua chính mình. Đó là khi một vận động viên trẻ lần đầu tiên được khoác áo đội tuyển quốc gia, là khi một đội bóng bị đánh giá thấp tạo nên cú sốc lớn nhất giải đấu. Những khoảnh khắc đó mới thực sự là linh hồn của thể thao. Quay trở lại với giải đấu tại Fukuoka, tôi tin rằng Nhật Bản sẽ vượt qua vòng bảng một cách dễ dàng. Nhưng câu hỏi lớn nhất không phải là họ có vô địch hay không, mà là họ sẽ thể hiện bộ mặt nào trong hành trình đó. Liệu họ có chơi với sự tập trung tuyệt đối, tôn trọng từng đối thủ, hay họ sẽ chủ quan và để lộ những điểm yếu? Câu trả lời sẽ nằm ở chi tiết, ở những pha bóng rời, ở thái độ thi đấu của từng cầu thủ trên sân. Đối với các đội tuyển còn lại, giải đấu này là cơ hội để họ khẳng định vị thế của mình trên bản đồ bóng chuyền châu Á. Australia, với lứa cầu thủ trẻ đầy triển vọng, có thể tạo nên bất ngờ. Bahrain và Oman, dù không được đánh giá cao, nhưng họ có thể học hỏi từ những trận đấu với đội bóng mạnh nhất châu lục. Mỗi trận đấu, mỗi set đấu, mỗi điểm số đều là một bài học quý giá cho tương lai. Tôi cũng muốn nhắc đến vai trò của các trọng tài và hệ thống VAR trong giải đấu này. Trong một giải đấu có tính chất quyết định như thế này, mỗi quyết định của trọng tài đều có thể ảnh hưởng đến cục diện trận đấu. Tôi đã chứng kiến quá nhiều trận đấu bị hủy hoại bởi những quyết định gây tranh cãi. Tôi hy vọng rằng các trọng tài sẽ làm việc với sự công tâm và chính xác cao nhất, để bóng chuyền châu Á có thể phát triển một cách lành mạnh và bền vững. Cuộc đua giành vé dự Olympic 2028 đã chính thức bắt đầu. Và như tôi đã nói, người ta gọi họ là những nhà vô địch, tôi gọi họ là những người đang viết tiếp lịch sử. Hãy cùng chờ xem câu chuyện nào sẽ được viết nên tại Fukuoka, và câu chuyện nào sẽ được nhắc đến trong nhiều năm tới. Bởi vì trong thể thao, cũng như trong cuộc sống, không có gì là chắc chắn cho đến khi trái bóng cuối cùng được chạm vào sân.